Bir şehri tanımanın en kolay yolu o şehrin yollarına bakmaktır. Çünkü yollar, sadece ulaşımı değil, aynı zamanda bir kentin yönetim anlayışını da ele verir.
Elazığ’a yılda en az dört ya da beş kez giderim. Ailem orada yaşadığı için bu şehre düzenli olarak gidip geliyorum. Her ziyaretimde aklımdan aynı düşünce geçer: “Bu yollar hakkında bir gün mutlaka yazmalıyım.”
Bugüne kadar çeşitli nedenlerle bunu erteledim. Ancak son yolculuğumdan sonra artık susmanın anlamı kalmadığını düşündüm.
Geçtiğimiz günlerde yine Elazığ’daydım. Çevre yolundan ilerleyip bir kavşaktan dönüş yaptığım anda aracım derin bir çukura düştü. Ama sıradan bir çukurdan bahsetmiyorum. Bir aracın lastiğine ve jantına ciddi zarar verebilecek türden bir çukur.
Sorun yalnızca birkaç bozuk noktadan ibaret değil. Şehrin pek çok yerinde benzer manzaralarla karşılaşmak mümkün. Üstelik bir de “kasis” adı altında yapılan yükseltiler var ki, onlara kasis demek neredeyse haksızlık olur. Yolun ortasına adeta küçük bir kaldırım yerleştirilmiş gibi.
Eğer şehrin yabancısıysanız ve bu kasislerin nerede olduğunu bilmiyorsanız, düşük hızla geçseniz bile aracınız ciddi şekilde sarsılıyor. Sürüş konforu bir yana, bu durum güvenlik açısından da ciddi bir sorun oluşturuyor.
Şehir içinde direksiyon başına geçtiğinizde çoğu zaman kendinizi bir ralli parkurunda hissediyorsunuz. Çukurlardan kaçmak için sürekli sağa sola manevra yapmak zorunda kalıyorsunuz. Bu tablo yalnızca sürücüleri değil, şehirdeki genel trafik güvenliğini de olumsuz etkiliyor.
Bu noktada sıkça dile getirilen bir savunma var: “Deprem yaşadık, yollar bu yüzden bozuk.”
Elbette Elazığ büyük bir deprem yaşadı ve bu felaketin yarattığı yükü kimse görmezden gelemez. Ancak dürüst olmak gerekirse, Elazığ’ın yol sorunu depremden çok önce de konuşulan bir konuydu. Yani mesele yalnızca afet sonrası oluşan bir durum değil, daha köklü bir altyapı problemine işaret ediyor.
Burada bir noktayı özellikle vurgulamak isterim. Elazığ Belediyesi’nin diğer hizmet alanları hakkında kapsamlı bir değerlendirme yapacak durumda değilim. Belki başka alanlarda başarılı çalışmalar yapılmıştır. Ancak vatandaşın günlük hayatını doğrudan etkileyen yol ve ulaşım meselesi söz konusu olduğunda tablo pek parlak görünmüyor.
Hatta ironik bir şekilde şunu söylemek mümkün: Bu konuda tam anlamıyla “eşitlikçi” bir hizmet anlayışı var. Çünkü şehrin neresine giderseniz gidin benzer bozukluklarla karşılaşıyorsunuz. Bir mahallede yol kötü, diğerinde iyi gibi bir durum yok. Neredeyse her yerde aynı sorunlar mevcut.
Oysa modern şehircilikte yol kalitesi, belediyeciliğin en temel göstergelerinden biridir. Çünkü yollar yalnızca asfalt ve beton değildir; aynı zamanda ekonomik hareketliliğin, günlük yaşamın ve şehir düzeninin taşıyıcısıdır.
İşin siyasi boyutuna gelince…
Türkiye’nin birçok şehrinde belediyecilik hizmetleriyle övgü toplayan bir siyasi anlayıştan söz ediliyor. Ancak Elazığ’daki mevcut tablo uzun süre böyle devam ederse, bunun yerel siyasete yansıması kaçınılmaz olacaktır. Çünkü seçmen günlük hayatında gördüğü hizmete göre değerlendirme yapar.
Son olarak, Elazığ’a araçla gitmeyi düşünenlere küçük ama samimi birkaç tavsiye vermek isterim.
Şehir merkezine araçla girmeden önce iki kez düşünün. Park yeri buluncaya kadar şehrin bir ucundan diğer ucuna gidebilirsiniz.
Yolların dar olması ve araç sayısının fazlalığı nedeniyle trafik zaman zaman ciddi şekilde sıkışıyor. Üstelik bazı caddelerde sağlı sollu park edilen araçlar nedeniyle üç şeritlik bir yol tek şeride kadar düşebiliyor.
Ve eğer Elazığ’dan bir araç satın aldıysanız, size samimi bir önerim var: İlk fırsatta aracınızın ön takımını kontrol ettirin. Çünkü şehir merkezine yalnızca birkaç kez girip çıkmanız bile bunun için yeterli olabilir.
Kısacası Elazığ’da direksiyon başına oturmak bazen sadece bir sürüş deneyimi değildir. Aynı zamanda aracınızın süspansiyon sistemi için gerçek bir dayanıklılık testidir.
Bir şehri tanımak için o şehrin yollarına bakın derler.
Elazığ’ın yolları ise bugün bize hâlâ cevap bekleyen önemli bir soruyu hatırlatıyor:
Bir şehir gerçekten ne kadar iyi yönetiliyor?