İslam’ı Yaşamak Nedir? Takva, Zikir ve Güzel Ahlak Üzerine

İslam, Allah’ın insanlığa gönderdiği son ve tamamlanmış dindir. Peygamberlerin, Allah’tan aldıkları ilahi emaneti insanlara ulaştırmalarına ve tebliğ etmelerine genel anlamda din diyoruz. Bir insan bir dini kabul ettiğini söylediğinde, yalnızca sözle değil, hayatının bütün yönleriyle o dine yönelmesi ve onun gereklerini yaşamaya gayret etmesi gerektiğini de kabul etmiş olur.

Asr-ı saadet döneminde İslam’ı kabul eden insanlar, neye talip olduklarının farkındaydılar. İman onlar için yalnızca dil ile söylenen bir söz değildi. Hayatın tamamını kuşatan bir teslimiyet, ahlak ve sorumluluk anlayışıydı. Bu insanlar inandıkları değerleri hayatlarına taşıdılar, bunun uğrunda bedeller ödediler ve İslam'ın insanı nasıl dönüştürdüğünü yaşayarak gösterdiler.

Bugün ise hepimizin kendimize sorması gereken önemli bir soru var:

İslam'ı gerçekten yaşıyor muyuz, yoksa yalnızca Müslüman olduğumuzu söylemekle mi yetiniyoruz?

Bu sorunun cevabını ararken karşımıza çıkan en önemli kavramlardan biri de takvadır.

Takva nedir?

Takva, en genel anlamıyla Allah'a karşı sorumluluk bilinci taşımak, O'nun emirlerine uymak ve günahlardan sakınmak anlamına gelir. Kur'an-ı Kerim'de takva kavramı ve takva sahiplerinin özellikleri üzerinde önemle durulur.

Cenab-ı Allah şöyle buyurur:

“Cennet de takvâ sahiplerine yaklaştırılır; (onlardan) uzakta olmayacaktır. İşte size vâdedilen cennet! Ki o, Allah'a yönelen, emirlerine riayet eden, görmediği halde Rahman'dan korkan ve Allah'a yönelmiş bir kalp ile gelen kimselere mahsustur.”

(Kaf, 31-33)

Ayette dikkat çeken nokta, takvanın yalnızca korkmak olmadığıdır. Takva; Allah'a yönelmek, O'nun emirlerine riayet etmek ve kalbi Allah'a bağlamakla birlikte düşünülmektedir.

Takva, insanın davranışlarına yansıyan bir iman halidir.

İslam'ı yaşamanın en önemli yollarından biri de Allah'ı zikretmektir. Zikir, yalnızca dilin belirli kelimeleri tekrar etmesi olarak anlaşılmamalıdır. Asıl mesele, insanın gönlünün ve zihninin Allah'ı unutmamasıdır.

Kalp Allah'tan uzaklaştığında insanın manevi dünyasında büyük bir boşluk meydana gelir. Dünya meşguliyetleri, hırslar, makam ve menfaat arzuları insanın gönlünü kuşatabilir. İşte zikir, insanın bu dağınıklık içerisinde Rabbini hatırlamasına vesile olur.

Bir insan Allah'ı ne kadar çok severse, O'nu o kadar çok anmak ister. Sevdiğimiz bir insanı nasıl hatırlıyor, onunla ilgili güzel sözleri nasıl tekrar tekrar söylüyorsak, Allah sevgisi de insanın diline ve gönlüne yansımalıdır.

Burada önemli olan sadece sözün tekrarı değil, zikrin kalpte bir karşılık bulmasıdır.

Takva, hayatın bütününe yansımalıdır

Takva yalnızca belirli zamanlarda yapılan ibadetlerden ibaret değildir. Takva, insanın hayatının tamamına yön veren bir bilinçtir.

Beş vakit namazını vaktinde kılmak, haramdan sakınmak, kul hakkına dikkat etmek, doğruluktan ayrılmamak, insanlara karşı merhametli ve adil davranmak, dilini kötü sözden korumak, kalbini kibir ve hasetten uzak tutmak da takvanın hayatımıza yansıyan yönlerindendir.

İnsan Allah ile meşgul oldukça kendi nefsini de daha iyi tanımaya başlar. Nefsinin arzularını sorgular, yaptığı hataları fark eder ve kendisini düzeltmeye çalışır.

Asıl mesele de budur.

İlim tek başına yeterli midir?

İslam'ı yaşama noktasında ilmin büyük bir önemi vardır. Ancak bilgi ile amel arasında güçlü bir bağ kurulmadığında ilim, insanın hayatını tek başına değiştirmeyebilir.

İnsan çok şey bilebilir; fakat bildikleriyle yaşamıyorsa o bilgi onun ahlakına ve davranışlarına yeterince yansımayabilir.

Bu nedenle İslam geleneğinde ilim kadar edep, ihlas, samimiyet ve nefis terbiyesi de önemsenmiştir.

Kibir, riya, haset, enaniyet ve gösteriş gibi hastalıklar insanın manevi hayatını zedeleyebilir. Kişi, sahip olduğu bilgi veya makam sebebiyle kendisini başkalarından üstün görmeye başladığında, ilmin asıl amacı olan kulluk ve güzel ahlak zarar görebilir.

İşte burada insanın kendisini yetiştirmesi ve güzel örneklerden istifade etmesi önem kazanır.

Tasavvuf geleneğinde insanın manevi eğitiminde mürşid-i kâmil kavramına özel bir önem verilmiştir. Buradaki temel düşünce, insanın manevi yolculuğunda kendisine rehberlik edecek, güzel ahlakıyla örnek olacak ve onu nefsinin kusurlarını görmeye yöneltecek bir eğitimciden istifade etmesidir.

Tarihimizde bunun pek çok örneği vardır.

Hacı Bayram-ı Veli'nin Somuncu Baba ile olan ilişkisi de bu geleneğin en çok anlatılan örneklerinden biridir. Büyük alimlerin ve mutasavvıfların, kendi ilimlerini yeterli görmeyip manevi eğitim ve terbiyeye önem vermeleri, ilim ile irfanın birlikte yürütülmesi gerektiğine işaret eder.

Ancak burada asıl ölçünün kişinin şahsına bağlılık değil, Kur'an ve sünnete uygun güzel ahlak, samimiyet ve kulluk bilinci olması gerektiğini de unutmamak gerekir.

Bir rehber insana Allah'ın yerine konulmaz; insanı Allah'a yönlendiren bir vesile olarak değerlendirilir.

İnsanın dünya hayatında pek çok sıkıntısı olabilir. Geçim derdi, hastalık, ailevi problemler, kaygılar ve belirsizlikler hayatın bir parçasıdır. Fakat bütün bu sıkıntıların içerisinde insanın sığınabileceği en büyük güç, Rabbine yönelmesidir.

Kur'an-ı Kerim'de:

“Kalpler ancak Allah'ı anmakla huzur bulur.”

(Ra'd, 28)

buyrulmaktadır.

Bu ayet, insanın manevi hayatı açısından çok güçlü bir hatırlatmadır.

Allah'ı anmak, insanın bütün sorunlarının bir anda ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Fakat insanın sorunlarla mücadele ederken yalnız olmadığını hissetmesine, sabrını ve ümidini korumasına yardımcı olur.

Takva sahibi insanın farkı da burada ortaya çıkar. O, nimet karşısında şükretmeyi, sıkıntı karşısında sabretmeyi ve her durumda Rabbine yönelmeyi öğrenir.

Bugün Müslüman olarak hepimizin üzerinde düşünmesi gereken konu, İslam'ın hayatımızdaki yeridir.

İslam yalnızca kimlikte yazan bir isim değildir.

İslam; ahlaktır, adalettir, merhamettir, emanete sahip çıkmaktır, kul hakkından sakınmaktır. İslam, insanın diliyle söylediği ile hayatında yaptığı arasındaki mesafeyi azaltmasıdır.

Takva ise bu anlayışın gönülde kök salmasıdır.

İnsanın baktığı yerde haramdan sakınması, konuştuğu zaman doğruluğu tercih etmesi, elini kötülükten çekmesi, kalbini kibirden temizlemeye çalışması ve Allah'ın huzurunda olduğunu unutmamasıdır.

Bütün mesele, imanı hayata taşımaktır.

Asr-ı saadet neslinin en önemli özelliklerinden biri, inandıkları değerleri hayatlarının merkezine yerleştirmiş olmalarıydı. Onlar için iman ile amel, söz ile davranış birbirinden kopuk değildi.

Bugün bizim de yeniden kendi gönlümüze dönmemiz gerekiyor.

Ne kadar biliyoruzdan önce, bildiklerimizi ne kadar yaşıyoruz?

Ne kadar konuşuyoruzdan önce, söylediklerimiz hayatımıza ne kadar yansıyor?

Ve en önemlisi:

Allah'ın razı olacağı bir kul olabilmek için ne kadar gayret ediyoruz?

Takva, insanın Rabbine karşı sorumluluk bilincidir. Zikir, bu bilincin canlı kalmasına vesiledir. İhlas, yapılan amelin ruhudur. Güzel ahlak ise bütün bunların insan hayatındaki görünür halidir.

Rabbim bizlere imanımızı hayatımıza yansıtmayı, takva sahibi kullarından olmayı, nefsimizin kötülüklerinden korunmayı, ilim ve irfan yolunda samimi insanlarla beraber olmayı nasip eylesin.

Gönlümüzü zikriyle diri, yolumuzu rızasıyla açık eylesin.

Allah bizleri sözü güzel, özü güzel, ameli güzel kullarından eylesin. Âmin.