Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, söz konusu platformların yalnızca birer teknoloji şirketi değil, aynı zamanda algı yönlendirme gücüne sahip küresel aktörler haline geldiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Kırık, arama motorları ve sosyal medya akışlarının kullanıcıya tarafsız bir bilgi sunmadığını belirterek,
“Arama sonuçları, önerilen içerikler ve reklamlar algoritmalar tarafından belirleniyor. Kullanıcıya sunulan bu gerçeklik, açık bir algı mühendisliğidir” dedi.
Veri Sızıntıları Sistematik Bir Sorun
Instagram ve çatı şirketi Meta’da yaşanan veri sızıntılarının münferit olmadığını vurgulayan Kırık, 2019–2021 yılları arasında milyonlarca kullanıcının telefon numarası ve e-posta bilgilerinin sızdırıldığını hatırlattı. Bu verilerin dolandırıcılık, kimlik avı ve hedefli saldırılarda kullanıldığını ifade eden Kırık,
“Asıl tehlike, bu sızıntıların sistemin bir parçası haline gelmiş olmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.
“Kullanıcı Ürün Haline Getiriliyor”
Meta’nın iş modelinin kullanıcı güvenliği üzerine değil, veri üzerinden kazanç sağlamak üzerine kurulu olduğunu dile getiren Kırık, Cambridge Analytica skandalını da hatırlatarak, milyonlarca kişinin psikolojik ve davranışsal verilerinin siyasi manipülasyon amacıyla kullanıldığını söyledi.
ABD merkezli teknoloji şirketlerinin topladığı verilerin potansiyel bir “dijital silah” niteliği taşıdığını vurgulayan Kırık,
“Bu veriler sayesinde toplumların korkuları, alışkanlıkları ve siyasi eğilimleri analiz edilebiliyor. Gerekli görüldüğünde bu bilgi gücü bir baskı veya yönlendirme aracına dönüşebilir” ifadelerini kullandı.
Veri Egemenliği Milli Güvenlik Meselesi
Kırık, milyonlarca vatandaşın kişisel verilerinin yabancı ülkelerdeki sunucularda tutulmasının, devletlerin kendi vatandaşlarını koruma kapasitesini zayıflattığını belirterek, veri egemenliğinin artık sadece teknik değil, doğrudan bir milli güvenlik meselesi olduğunun altını çizdi.
Google Eleştirisi: “Amaç Kullanıcı Değil, Kâr”
Google’ın kullanıcı verilerini izinsiz şekilde reklam gelirleri için kullandığını savunan Kırık,
“Kullanıcı deneyimi söylemi gerçeği yansıtmıyor. Burada birey değil, tıklanabilir bir veri seti var” dedi.
“Denetlenmezse Demokrasi Tehlikede”
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, algoritmaların denetlenmediği bir dijital dünyada demokrasi ve bireysel özgürlüklerin ciddi risk altında olduğunu vurgulayarak, toplumların farkında olmadan yönlendirildiğini ve düşünce kalıplarının şekillendirildiğini ifade etti.
Kaynak Sabah