Sebze Meyvede Aracılık Dönemi Bitiyor mu? Yeni Hal Yasası Fiyatları Nasıl Etkileyecek?

Türkiye'de üreticiden tüketiciye uzanan sebze ve meyve tedarik zincirinde köklü değişiklikler öngören Hal Yasası düzenlemesinde önemli aşamaya gelindi. Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının yürüttüğü çalışmalar sonucunda hazırlanan taslak metin, yaklaşık 30 maddeden 9 maddeye düşürüldü.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, sebze ve meyve ticaretine ilişkin kanun taslağının Meclis'teki AK Parti Grubu'na sunulduğunu açıkladı. Düzenlemeyle üretici birlikleri ve kooperatiflerin desteklenmesi, üreticilerin pazarlama süreçlerinde daha fazla söz sahibi olması ve tüketicinin daha uygun fiyatlarla ürünlere ulaşması amaçlanıyor.
FAHİŞ KOMİSYONLARA YENİ YAPTIRIMLAR
Yeni Hal Yasası ile sebze ve meyve fiyatlarını artıran gereksiz aracılık işlemlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Komisyoncuların aldığı ücretlerin yeniden düzenlenmesi, mükerrer alım satımların engellenmesi ve ticari süreçlerin daha sıkı denetlenmesi planlanıyor.
Taslakta kurallara aykırı işlemler için hapis ve idari para cezası gibi yaptırımların gündeme geldiği belirtiliyor. Ayrıca kayıt dışılığın önlenmesi ve vergi kayıplarının azaltılması da düzenlemenin öncelikleri arasında yer alıyor.
ÜRETİCİYE HALDE, PAZARDA VE MARKETTE SATIŞ İMKÂNI
Düzenlemenin önemli başlıklarından biri de üreticilerin ürünlerini doğrudan tüketiciye ulaştırabilmesi olacak.
Üretici birlikleri ve kooperatiflere hallerde satış alanları ayrılması, pazar yerlerinde çiftçilerin doğrudan satış yapabilmesi ve marketlerde yerel üreticilere daha fazla alan tahsis edilmesi planlanıyor.
Böylece üreticinin emeğinin karşılığını daha fazla alması, tüketicinin ise aracı maliyetleri azalmış ürünlere ulaşması hedefleniyor.
HAL KAYIT SİSTEMİYLE DİJİTAL DENETİM
Yeni düzenlemeyle sebze ve meyve ticaretinde dijital takip sistemlerinin de güçlendirilmesi öngörülüyor. Bildirim, satış, stok ve fiyat hareketlerinin daha şeffaf şekilde izlenmesi amaçlanıyor.
Hal Kayıt Sistemi üzerinden ürünlerin alış ve satış fiyatlarının takip edilmesi, QR kod uygulamalarıyla tüketicilerin fiyat bilgilerine daha kolay ulaşabilmesi planlanan uygulamalar arasında bulunuyor.
KOOPERATİFLERİN GÜÇLENDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR
Gıda Mühendisi Nurten Sırma, yeni düzenlemeye ilişkin değerlendirmesinde sebze ve meyve fiyatlarındaki artışın yalnızca üretim maliyetleriyle açıklanamayacağını, tedarik zincirindeki aracılık ve komisyon sisteminin de incelenmesi gerektiğini belirtti.
Sırma, üreticinin düşük fiyatla sattığı ürünün tüketiciye çok daha yüksek fiyatlarla ulaşmasının sistemdeki yapısal sorunları ortaya koyduğunu ifade etti.
Üretici kooperatiflerinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çeken Sırma, gerçek üreticilerin hallerde, pazarlarda ve perakende satış noktalarında daha fazla yer almasının rekabeti artıracağını kaydetti.
Yeni düzenlemeyle tarımsal kooperatiflerin sayısının artırılması, yerli üretimin desteklenmesi ve marketlerde yerli ürünlere daha fazla yer verilmesi de hedefleniyor.
YENİ HAL YASASI FİYATLARI NASIL ETKİLEYECEK?
Taslağın yasalaşması halinde sebze ve meyve ticaretinde üreticiden tüketiciye uzanan süreçte yeni bir dönem başlayacak. Aracı sayısının azaltılması, komisyon oranlarının yeniden düzenlenmesi, dijital denetimlerin artırılması ve üreticilerin doğrudan satış imkânlarının genişletilmesiyle fiyat oluşumunun daha şeffaf hale getirilmesi bekleniyor.
Düzenlemenin yasalaşma süreci ve uygulama ayrıntıları ise Meclis'teki görüşmelerin ardından netleşecek.kaynak:sabah